Drachten-Hoogzand | Canadian Trail Oost-Fryslân: Etappe 3
Treed in de voetsporen van de Canadese bevrijders in het oosten van Friesland en ontdek tijdens deze derde etappe de verhalen tussen Drachten en Hoogzand.
Let op: Deze route wijkt deels af van het knooppuntnetwerk. Zie 'Goed om te weten' onderaan de pagina voor meer informatie.
Deze route door het oosten van Fryslân vertelt de verhalen in het spoor van de Canadese bevrijders op weg naar de Waddenzee. Het doel was de verbinding tussen Duitse troepen in Fryslân en Groningen te doorbreken, hen zo steeds verder te isoleren en uiteindelijk tot overgave te dwingen.
Liberation Route Europe is een transnationaal gedenkteken. Een route die herdenkingsplekken en verhalen uit heel Europa met elkaar verbindt. Kijk voor meer informatie op www.liberationroute.com
Dit ga je zien
TOP Drachten
Vanaf Toeristisch Overstappunt Drachten kun je wandelend of fietsend Drachten en de gemeente Smallingerland verkennen.
Struikelstenen voor vijftien Joodse en zeven Roma slachtoffers
De Duitse kunstenaar Gunter Demnig begon in 1992 met het project van de struikelstenen door zijn eerste steen te plaatsen bij het stadhuis van Keulen. Wat begon als een kleinschalig initiatief is uitgegroeid tot een internationaal herdenkingsproject met meer dan 100.000 stenen in tientallen landen.
Struikelstenen voor vijftien Joodse en zeven Roma slachtoffers
De Duitse kunstenaar Gunter Demnig begon in 1992 met het project van de struikelstenen door zijn eerste steen te plaatsen bij het stadhuis van Keulen. Wat begon als een kleinschalig initiatief is uitgegroeid tot een internationaal herdenkingsproject met meer dan 100.000 stenen in tientallen landen.
Veel oudere inwoners herinneren zich de bevrijding als een van de grootste feesten uit hun leven, toen de Canadezen hen verlosten van de Duitse bezetting. Tegelijkertijd was er diep verdriet: velen hadden dierbaren verloren die nooit meer terugkwamen.
De Duitse kunstenaar Gunter Demnig maakte van het herdenken van slachtoffers van het nationaalsocialisme zijn levenswerk met de struikelstenen, kleine herdenkingsstenen die overal worden geplaatst waar slachtoffers woonden. Hij vroeg zich steeds af: kan dit opnieuw gebeuren? Minderheden werden toen als zondebok gebruikt, een patroon dat ook vandaag nog herkenbaar is.
Op initiatief van de werkgroep Stroffelstienen legden de cultuurhistorische stichting Smelne’s Erfskip en lokale vrijwilligers in 2016 en 2017 vijftien struikelstenen voor vier Joodse families uit Drachten, die tijdens de Holocaust werden vermoord. In 2025 volgden zeven struikelstenen voor leden van een Romafamilie. Een informatiepaneel in de Kerkstraat vertelt over deze families en de precieze plekken van de struikelstenen, waar zij ooit van hun huis werden weggevoerd.
Vrijheidspark Smallingerland
Het Vrijheidspark Smallingerland dient als blijvende herinnering en eerbetoon aan de inwoners van Smallingerland die tijdens de Tweede Wereldoorlog hun leven riskeerden voor de vrijheid, en aan de Royal Canadian Dragoons die op 14 april 1945 de gemeente bevrijdden.
Oorlogsmonumenten Opende
Aan de Teije Blauwsingel in Opeinde staan twee oorlogsmonumenten. Het monument ‘Freonen foar altyd’ eert de geallieerden die omkwamen bij het neerstorten van twee vliegtuigen. Het andere monument herinnert aan dorpelingen die tijdens de oorlog zijn overleden.
Monument ter nagedachtenis aan Freerk Veenstra en Walter E. Wince
Sergeant Walter Wince zat in de bemanning van de neergeschoten bommenwerper “Sack-Time Sally” en overleed tragisch toen zijn parachute niet openging. Freerk Veenstra werd tijdens een razzia gearresteerd en naar het concentratiekamp Neuengamme gebracht, vanwaar hij nooit terugkeerde.
Monument De melkstaking
Eind april 1943 ontstond in Nederland een massale staking als reactie op het besluit van de Duitse bezetter om honderdduizenden voormalige Nederlandse militairen opnieuw in krijgsgevangenschap te sturen, de zogenoemde Melkstaking.
Een skûtsjenoodbrug voor de Canadezen
De Duitse troepen bliezen de brug bij de Burgumerdaam op. In de nacht van 14 op 15 april 1945 werd een tijdelijke noodbrug aangelegd. Dankzij deze brug konden Canadese soldaten de overkant bereiken en Burgum bevrijden.
Een skûtsjenoodbrug voor de Canadezen
De Duitse troepen bliezen de brug bij de Burgumerdaam op. In de nacht van 14 op 15 april 1945 werd een tijdelijke noodbrug aangelegd. Dankzij deze brug konden Canadese soldaten de overkant bereiken en Burgum bevrijden.
Op zaterdag 14 april 1945 hoorde de zeventienjarige Jaap Boskma een zware explosie vanuit de richting van Garyp. Jaren later vertelde hij dat het om de Foanejachtbrug ging. Niet veel later zag hij in Burgum iets vergelijkbaars gebeuren: een Duitse soldaat was bezig met een groot explosief. Vanuit de Burgumerdaam werd een draad uitgerold naar een steeg tegenover zijn woning. De brug werd een stukje geopend en vervolgens tot ontploffing gebracht.
Met deze actie probeerden de terugtrekkende Duitse troepen de oversteek over de Kromme Ee onmogelijk te maken en zo de opmars van de Canadese bevrijders richting Leeuwarden te vertragen. Dat plan bleek echter maar van korte duur. Nog diezelfde middag kreeg de familie Boskma bezoek van iemand uit het verzet, met het verzoek om hun schip, De Verandering, de volgende ochtend vroeg aan de oostkant van de vernielde brug te leggen.
Uiteindelijk werden zeven schepen naast elkaar gelegd om een doorgang te vormen over het water. Onder deze vaartuigen bevonden zich onder andere schoeners, een tjalk en een klipper. Rond tien uur in de ochtend wist een deel van de Royal Canadian Dragoons met voertuigen al de overkant te bereiken. De tijdelijke constructie raakte daardoor wel beschadigd, waardoor de rest moest uitwijken.
Volgens Boskma moest er snel opnieuw worden begonnen om het militaire verkeer doorgang te laten houden. Omdat de Duitse troepen inmiddels waren vertrokken, slaagde men erin om nog diezelfde dag een nieuwe noodbrug aan te leggen. Daarna viel iedereen uitgeput in slaap. Burgum was bevrijd, mede dankzij de inzet van de schepen, waaronder drie uit het dorp zelf die nog altijd bestaan.
Het verhaal is bewaard gebleven en wordt ondersteund door het streekmuseum en de volkssterrenwacht in Burgum. Vrijwilligers organiseren daar onder meer wandelingen waarin deze geschiedenis van de noodbrug wordt verteld.
Monument Vliegtuigcrash Oostermeer
Op de avond van 3 februari 1943 steeg vanaf de RAF-basis Lindholme in Engeland een Britse Wellington Mk III-bommenwerper op, met registratienummer Z1392 en roepcode SM-O. Aan boord waren vijf bemanningsleden van Poolse afkomst, die dienden bij het 301e Poolse Squadron van de Royal Air Force.
Groene toren Eastermar
De markante groene toren (torenweduwe) is te vinden op het kerkhof aan de Torenlaan 11 in Eastermar, in het buurtschap It Heechsân. Oorspronkelijk lag hier de kern van de oude nederzetting Eastermar.
- 95
- 10
- 90
- 90
- 62
- 61
- 68
- 28
- 29
- 23
- 55
- 51
- 11
- 56
- 43
- 52
- 76